PUNA ni JOEL O. AMONGO

MULING naging sentro ng pambansang usapin ang ikalimang State of the Nation Address (SONA) ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. nitong Hulyo 27, 2026. Tulad ng inaasahan, inilatag ng Pangulo ang mga plano, programa, at direksyon ng kanyang administrasyon para sa nalalabing bahagi ng kanyang termino. Gayunman, sa halip na purihin ang nilalaman ng talumpati, may mga political analyst na nagpahayag ng pagdududa sa mga bagong pangakong inilatag ng Pangulo.

Isa sa mga nagsalita ay si Prof. Anna Malindog-Uy, na nagsabing “misleading” umano ang naging mensahe ng Pangulo sa kanyang SONA. Ayon sa kanya, marami sa mga ipinangako ni Pangulong Marcos sa mga naunang SONA ay hindi pa umano lubusang naisasakatuparan, kaya’t mahirap umanong paniwalaan ang mga panibagong pangakong inilatag sa taong ito.

Binigyang-diin ni Prof. Malindog-Uy ang mga naging pahayag ng Pangulo noong mga nakaraang SONA, kabilang ang pangakong pananagutin ang mga nasa likod ng malalaking kaso ng katiwalian. Hanggang ngayon, ayon sa kanyang pananaw, hinihintay pa rin ng publiko ang mga kongkretong resulta at ang ganap na pagpapatupad ng mga ipinahayag noon.

Partikular niyang tinukoy ang naging pahayag ng Pangulo noong 2025 tungkol sa umano’y pinakamalaking iskandalo sa flood control projects, kung saan sinabi nitong may malalaking personalidad o “big fish” na mananagot. Gayunman, ayon kay Prof. Malindog-Uy, marami pa ring mamamayan ang naghihintay ng malinaw na resulta ng mga imbestigasyon at ng pagsasampa ng mga kaukulang kaso laban sa mga mapatutunayang responsable.

Sa kanyang SONA nitong Hulyo 27, 2026, muling sinabi ni Pangulong Marcos na kakasuhan umano ang dating Speaker Martin Romualdez. Kasabay nito, iginiit din ng Pangulo na hindi siya presidente ng kanyang pamilya o mga kaibigan kundi Pangulo ng buong sambayanang Pilipino. Ang naturang pahayag ay agad na naging laman ng mga talakayan sa pulitika at social media.

Ngunit para kay Prof. Malindog-Uy, hindi sapat ang mga matitinding pahayag kung hindi ito sasabayan ng konkretong aksyon. Aniya, mas makabubuting unahin ng administrasyon ang pagtupad sa mga naunang pangako bago maglatag ng mga panibagong pangako sa harap ng sambayanan. Sa kanyang pananaw, ang kredibilidad ng isang lider ay nasusukat sa kanyang mga nagawa at hindi lamang sa kanyang mga sinabi.

Isa rin sa mga binigyang-pansin ng political analyst ang nalalabing panahon ng administrasyon. Mahigit isang taon na lamang ang natitira bago matapos ang termino ni Pangulong Marcos sa 2028. Dahil dito, sinabi niyang magiging malaking hamon para sa administrasyon ang maisakatuparan ang mga bagong pangako kung may mga nauna pang programa at pangakong hindi pa umano natatapos.

Sa kabilang banda, may mga tagasuporta naman ng administrasyon na naniniwalang may sapat pang panahon ang Pangulo upang maipatupad ang kanyang mga programa at maisulong ang mga repormang kanyang inilatag. Para sa kanila, ang mga imbestigasyon sa malalaking kaso ng katiwalian ay nangangailangan ng maingat na proseso at sapat na ebidensya upang matiyak na ang mga kaso ay mananatiling naaayon sa batas.

Sa huli, ang tunay na sukatan ng isang SONA ay hindi lamang ang husay ng talumpati kundi ang aktuwal na pagpapatupad ng mga ipinangakong programa. Sa isang demokratikong lipunan, may karapatan ang publiko na singilin ang kanilang mga pinuno sa mga pangakong binitiwan at tiyaking ang mga ito ay isinasakatuparan nang may pananagutan at transparency.

Habang papalapit ang huling yugto ng administrasyong Marcos, mas magiging mahalaga ang konkretong resulta kaysa mga panibagong pangako. Tulad ng ipinunto ni Prof. Malindog-Uy, ang pagtitiwala ng taumbayan ay hindi nakukuha sa paulit-ulit na pangako kundi sa mga nakikitang bunga ng pamamahala. Sa mga susunod na buwan, ang mamamayang Pilipino ang siyang huhusga kung ang mga ipinahayag sa ikalimang SONA ay magiging bahagi lamang ng mga talumpati o tunay na maisasalin sa mga konkretong aksyon at pagbabago.

oOo

Para sa suhestiyon at reaksyon, mag-email sa operarioj45@gmail.com.